طالقانی؛ جای خالی یک صدای اخلاقی در سیاست

به گزارش پایگاه خبری نیزوا، یک فعال رسانه‌ایی در یادداشتی اختصاصی نوشت: بعضی آدم‌ها را نمی‌شود فقط با تاریخ تولد و وفاتشان به یاد آورد. زندگی‌شان تبدیل به بخشی از حافظه یک ملت می‌شود؛ نه به این دلیل که همیشه در مرکز قدرت بوده‌اند، بلکه درست به این دلیل که در بزنگاه‌های تاریخی، حرفی متفاوت برای گفتن داشته‌اند. آیت‌الله سیدمحمود طالقانی از همین جنس بود؛ روحانی‌ای که نامش با مبارزه، عدالت، مردم و البته اخلاق گره خورده است.

طالقانی در دوره‌ای پا به میدان سیاست گذاشت که فاصله میان مردم و قدرت، فاصله‌ای عمیق بود. سال‌های مبارزه با رژیم پهلوی، زندان و تبعید، برای او فقط فصل‌هایی از یک زندگی سیاسی نبود؛ بخشی از مسیری بود که نگاهش به جامعه و انسان را شکل داد. او سیاست را صرفاً رقابت بر سر قدرت نمی‌دید. برای طالقانی، سیاست اگر از مردم فاصله می‌گرفت و اگر اخلاق را کنار می‌گذاشت، دیگر نمی‌توانست ادعای خدمت داشته باشد.

شاید به همین دلیل بود که بسیاری از مردم او را با عنوان «پدر» می‌شناختند. این عنوان فقط یک لقب نبود. مردم در او روحانی‌ای را می‌دیدند که زبانش به زبان جامعه نزدیک بود، دردهای مردم را می‌شنید و تلاش می‌کرد میان آرمان‌های بزرگ و زندگی واقعی انسان‌ها فاصله‌ای نباشد.

طالقانی از آن دسته چهره‌هایی بود که حتی در اختلاف نظر نیز می‌شد صدای دغدغه مردم را در سخنانش شنید. او معتقد بود جامعه زمانی می‌تواند به سمت عدالت حرکت کند که مردم احساس کنند دیده می‌شوند و مسئولان، خود را پاسخگو می‌دانند. همین نگاه، شخصیت او را از یک مبارز سیاسی صرف فراتر می‌برد و به یک چهره اخلاقی در عرصه عمومی تبدیل می‌کند.

امروز، سال‌ها از درگذشت او گذشته است. نسل‌هایی آمده‌اند که طالقانی را نه از نزدیک، بلکه از قاب عکس‌ها، کتاب‌ها و روایت‌های تاریخی می‌شناسند. با این حال، یک سؤال همچنان پابرجاست: اگر طالقانی امروز در میان ما بود، درباره سیاست، اخلاق و نسبت مسئولان با مردم چه می‌گفت؟

شاید پاسخ دقیق به این پرسش ممکن نباشد، اما می‌توان از میراث او نشانی گرفت. طالقانی به ما یادآوری می‌کند که سیاست بدون اخلاق، خیلی زود از هدف اصلی خود دور می‌شود. مسئولیت اجتماعی بدون شنیدن صدای مردم، به یک عنوان اداری تبدیل می‌شود و قدرت، اگر خود را از نقد و پرسش بی‌نیاز بداند، دیر یا زود از جامعه فاصله خواهد گرفت.

مسئله امروز جامعه فقط کمبود چهره‌های سیاسی نیست؛ شاید بیش از آن، کمبود صداهایی است که بتوانند در میان هیاهوی سیاسی، اخلاق را به میدان بازگردانند. صدایی که نه از سر منفعت، بلکه از سر دغدغه مردم سخن بگوید؛ صدایی که بتواند هم از مسئول مطالبه کند و هم در برابر مردم احساس مسئولیت داشته باشد.

طالقانی را می‌توان با مبارزاتش شناخت، با خطابه‌هایش به یاد آورد و با نقش تاریخی‌اش درباره سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی سنجید؛ اما شاید مهم‌تر از همه این باشد که او را به عنوان نماد یک پرسش فراموش‌شده به خاطر بیاوریم: قدرت برای چه کسی و برای چه هدفی است؟

سالروز درگذشت آیت‌الله طالقانی، فقط فرصتی برای مرور یک زندگی تاریخی نیست. فرصتی است برای بازخوانی یک ضرورت؛ اینکه سیاست هرقدر پیچیده شود، نباید از انسان و اخلاق فاصله بگیرد.

شاید جای خالی طالقانی را نتوان با هیچ نام دیگری پر کرد؛ اما می‌توان صدای او را در یک مطالبه ساده دوباره شنید: قدرت باید در خدمت مردم باشد و سیاست، بدون اخلاق، راه خود را گم می‌کند.