لزوم بازتعریف هویت انسانی زن مقابل هویت جنسیتی

به گزارش پایگاه خبری نیزوا، حجاب و جایگاه زن در جامعه اسلامی، همواره یکی از موضوعات مهم و محل بحث در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و حقوقی بوده است. در سال‌های اخیر نیز با پررنگ‌تر شدن مباحث مربوط به پوشش، آزادی‌های فردی، حقوق اجتماعی و نوع نگاه به زن، این مسئله بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

در همین راستا، «نیزوا » در گفتگویی با امیر ساداتی‌کرمی، کارشناس مسائل فرهنگی، به بررسی نگاه اسلامی به هویت زن، فلسفه قانون‌گذاری در حوزه حجاب، تفاوت میان حریم فردی و اجتماعی و همچنین جایگاه زن در مناسبات اجتماعی و خانوادگی پرداخته است.

شما معتقدید نگاه به زن در جامعه اسلامی باید بر اساس هویت انسانی او شکل بگیرد. این نگاه چه تفاوتی با نگاه‌های رایج دیگر دارد؟

ساداتی‌کرمی: در جامعه اسلامی ما معتقدیم قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری درباره زن باید ناظر به نگرش اسلامی نسبت به زن باشد. اساس این نگرش نیز توجه به هویت انسانی زن است، نه تقلیل دادن او به هویت جنسیتی.

ما معتقدیم زن مظهر زیبایی است، اما نمی‌تواند از زیبایی‌اش برای تبرج استفاده بکند. ما معتقدیم اجباری به پوشش واحد نیست، اما بی‌حجابی هم اختیاری نیست. زن در نگاه اسلامی، پیش از هر چیز یک انسان دارای کرامت، شخصیت و جایگاه انسانی است. البته زن مظهر زیبایی نیز هست، اما این زیبایی نباید به ابزاری برای تقلیل شخصیت و هویت زن تبدیل شود. مسئله اصلی این است که ما زن را با چه شاخصی به جامعه معرفی کنیم؛ آیا هویت انسانی او را برجسته کنیم یا هویت جنسیتی او را؟

در این چارچوب، نگاه شما به مسئله حجاب و تعبیر «حجاب اجباری» چیست؟

ساداتی‌کرمی: به اعتقاد من، تعبیر «حجاب اجباری» تعبیر دقیقی نیست؛ چراکه ممکن است این تصور را ایجاد کند که قرار است یک نوع پوشش واحد برای همه زنان تعیین شود، در حالی که چنین نگاهی مورد نظر نیست.

بحث ما این است که در جامعه اسلامی، همان‌گونه که برای بسیاری از شئون اجتماعی ضابطه و قانون وجود دارد، پوشش در عرصه عمومی نیز نمی‌تواند کاملاً بدون ضابطه باشد. ما معتقدیم هر نوع پوششی را نمی‌توان در هر محیطی پذیرفت و بی‌حجابی در ملأعام صرفاً یک مسئله فردی نیست، بلکه دارای ابعاد اجتماعی نیز هست.

بنابراین، مسئله این نیست که همه افراد باید یک شکل لباس بپوشند؛ بلکه سخن از وجود چارچوب و ضابطه برای حضور در فضای عمومی است.

شما میان حریم فردی و حریم اجتماعی تفاوت قائل هستید. این تفاوت چگونه تعریف می‌شود؟

ساداتی‌کرمی: دقیقاً همین‌طور است. بخشی از رفتار انسان مربوط به حریم خصوصی و فردی اوست، اما زمانی که یک رفتار وارد عرصه عمومی می‌شود، دیگر صرفاً یک موضوع شخصی نیست و می‌تواند آثار اجتماعی داشته باشد.

ما در جامعه اسلامی به مفهوم حریم و حرمت اعتقاد داریم. زن باید در جامعه دارای حرمت و حریم باشد و این نگاه نباید صرفاً در حد شعار باقی بماند، بلکه باید در قوانین، سیاست‌گذاری‌ها و ساختارهای اجتماعی نیز مورد توجه قرار گیرد.

برخی معتقدند تأکید بر حریم زن به معنای محدود کردن اوست. پاسخ شما به این دیدگاه چیست؟

ساداتی‌کرمی: به نظر من باید میان محدودیت و حفظ حرمت تفاوت قائل شویم. وقتی از حریم زن صحبت می‌کنیم، منظورمان محدود کردن شخصیت و نقش اجتماعی زن نیست، بلکه صحبت از حفظ شأن و کرامت اوست.

در نگاه اسلامی، زن دارای جایگاهی است که باید مورد احترام قرار گیرد. این احترام تنها وظیفه زنان نیست؛ مردان نیز موظف‌اند در رفتار، گفتار و حضور اجتماعی خود حرمت و حریم دیگران را رعایت کنند.

برای مثال، اگر در یک محیط عمومی، حضور یا پوشش یک فرد به‌گونه‌ای باشد که با شأن و حرمت اجتماعی دیگران در تضاد قرار گیرد، جامعه نسبت به آن بی‌تفاوت نیست. حریم و حرمت، یک مفهوم یک‌طرفه و مختص زنان نیست.

شما به تفاوت برخی شئون و فضاهای اجتماعی زنان و مردان نیز اشاره کردید. این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ساداتی‌کرمی: ما معتقدیم در برخی فضاها باید حریم زن به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرد. برای نمونه، در برخی محیط‌های درمانی، زایمان، بیهوشی و اتاق‌های عمل، حفظ حریم و حیا و شرایط خاص زنان اهمیت دارد و باید تا حد امکان ساختارها به‌گونه‌ای طراحی شوند که این حریم رعایت شود. حریم زن مجزای از حریم مرد است.

همچنین در حوزه‌هایی مانند ورزش نیز باید متناسب با شأن و ویژگی‌های هر محیط، سازوکارهای لازم برای حفظ حریم زنان و مردان تعریف شود.

بحث این نیست که زن از حضور در جامعه حذف شود، بلکه سخن این است که حضور اجتماعی او در بستری همراه با احترام، کرامت و رعایت حریم‌ها شکل بگیرد.

در نهایت، اگر بتوانیم این نگاه را به‌درستی تبیین کنیم، می‌توانیم در حفظ حریم و حرمت زن و جلوگیری از گسترش رفتارهایی که با ارزش‌های مورد قبول جامعه اسلامی در تضاد است، نقش مؤثرتری ایفا کنیم.

انتهای خبر/

منبع : پایگاه خبری مرآت