میراثی که در تارها نفس می‌کشد

به گزارش پایگاه خبری نیزوا،فرش دستباف، یکی از ارزشمندترین جلوه‌های هنر و فرهنگ ایرانی است؛ هنری که در تار و پود آن می‌توان بخشی از تاریخ، طبیعت، سبک زندگی و ذوق هنرمندان هر منطقه را مشاهده کرد. تفاوت در نقوش، رنگ‌ها، شیوه گره‌زنی و نوع بافت، به فرش‌های مناطق مختلف هویت و ویژگی‌های منحصربه‌فردی بخشیده است.

فرش سنگسری نیز از جمله دست‌بافته‌های اصیل منطقه است که ریشه در فرهنگ و زندگی مردم سنگسر دارد. این فرش با نقوش برگرفته از طبیعت، حیوانات و عناصر بومی، استفاده از مواد اولیه مرغوب و بافتی مستحکم، حاصل تجربه‌ای است که نسل‌به‌نسل میان بافندگان منطقه منتقل شده است.

مهدیشهر سمنان نیز از دیرباز شاهد حضور زنان در عرصه فرش‌بافی بوده است؛ زنانی که در کنار مسئولیت‌های خانوادگی و فعالیت‌های اقتصادی، هنر بافت فرش را نیز دنبال کرده و این مهارت را به نسل‌های بعد منتقل کرده‌اند.

قالیبافی در میان خانواده‌های این منطقه تنها یک هنر دستی نبوده، بلکه بخشی از فرهنگ، اقتصاد و سبک زندگی مردم به شمار می‌رفته است؛ به‌گونه‌ای که نقش زنان در حفظ و تداوم این میراث هنری، پررنگ و انکارناپذیر بوده است.

میراثی اصیل با نقوش برگرفته از طبیعت

در همین خصوص؛ بافنده، تولیدکننده و فروشنده فرش دستباف سنگسری در گفتگو با خبرنگار  پایگاه خبری تحلیلی نیزوا با اشاره به پیشینه و اصالت این هنر در منطقه گفت: فرش سنگسری از گذشته دارای جایگاه ویژه‌ای بوده و هنر بافت دست‌بافته‌های این منطقه نسل‌به‌نسل منتقل شده است.

علی‌اکبر مرادعلیان اظهار کرد: در گذشته انواع دست‌بافته‌ها از جمله پلاس، گلیم و قالی در منطقه سنگسر بافته می‌شد و این هنر به‌صورت خانوادگی و از نسلی به نسل دیگر انتقال پیدا کرده است.

وی با بیان اینکه فرش‌های سنگسری در اندازه‌های مختلف تولید می‌شوند، افزود: قالی‌های شش‌متری، قالیچه و حتی پرده‌های دستباف که برای نصب روی دیوار استفاده می‌شوند، از جمله تولیدات این حوزه هستند.

این بافنده و تولیدکننده فرش دستباف سنگسری، نقوش را یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این فرش‌ها دانست و گفت: نقش‌های فرش سنگسری باید ریشه در طبیعت داشته باشند و از محیط پیرامون الهام بگیرند. نقش «کَومه» و طرح‌های مربوط به شکارگاه، حیوانات، درختان و طبیعت از جمله نقوشی هستند که در این فرش‌ها دیده می‌شوند.

مرادعلیان ادامه داد: پُشتی، طاووس، گل‌ها، درخت و برخی طرح‌های سنتی نیز در فرش سنگسری به کار می‌روند. چینش نقوش در بسیاری از موارد ذهنی است و بافنده از هر آنچه در طبیعت مشاهده می‌کند، برای طراحی و نقش‌آفرینی روی فرش الهام می‌گیرد.

وی با اشاره به حضور نقوش حیوانات و پرندگان در فرش سنگسری تصریح کرد: انواع پرندگان و گنجشک‌ها و همچنین حیواناتی مانند شیر، پلنگ و گرگ در این دست‌بافته‌ها دیده می‌شوند. برخی طرح‌ها نیز به شکل شکسته و انتزاعی اجرا می‌شوند و بسیاری از این نقوش را می‌توان از ویژگی‌های خاص فرش سنگسری دانست.

این فعال حوزه فرش دستباف، استفاده از مواد و رنگ‌های طبیعی را از دیگر ویژگی‌های این هنر عنوان کرد و گفت: در کنار طراحی و نقوش، کیفیت مواد اولیه نیز اهمیت زیادی دارد و استفاده از کرک و پشم مرغوب می‌تواند در ظرافت و کیفیت نهایی فرش تأثیرگذار باشد.

مرادعلیان افزود: ریزبافت بودن یکی از ویژگی‌های مهم فرش‌های حرفه‌ای است و کیفیت نخ، پشم، نوع گره، دقت در بافت و سلیقه بافنده همگی در کیفیت نهایی محصول نقش دارند.

وی با تأکید بر استحکام و دوام فرش سنگسری بیان کرد: این فرش حاصل سال‌ها تجربه و مهارت بافندگان منطقه است و به دلیل نوع بافت، مواد اولیه و دقتی که در مراحل تولید به کار می‌رود، از جمله فرش‌های مقاوم و ماندگار منطقه به شمار می‌رود.

وی با اشاره به نقش زنان در تداوم هنر فرش‌بافی سنگسری گفت: زنان سنگسری همواره در فرهنگ منطقه با اقتصاد خانواده و مدیریت زندگی عجین بوده‌اند و احساس مسئولیت بالایی نسبت به خانواده داشته‌اند. این روحیه مسئولیت‌پذیری در فعالیت‌هایی مانند قالیبافی نیز نمود پیدا کرده است.

وی ادامه داد: بسیاری از زنان سنگسری در گذشته علاوه بر فعالیت‌های خانوادگی، در دامداری و دیگر امور اقتصادی نیز مشارکت داشتند و برای تأمین هزینه‌های زندگی تلاش می‌کردند. قالیبافی نیز در بسیاری از خانواده‌ها به‌عنوان یک مهارت خانوادگی و موروثی ادامه پیدا کرده است.

مرادعلیان با اشاره به تأثیر فرهنگ و اصالت سنگسری بر صنایع دستی منطقه گفت: اصالت خانوادگی و فرهنگی سنگسری‌ها موجب شده بسیاری از هنرها و صنایع دستی این منطقه ویژگی‌های منحصربه‌فردی داشته باشند و نشانه‌های این فرهنگ را می‌توان در پوشاک، ظروف و دست‌بافته‌ها مشاهده کرد.

وی خاطرنشان کرد: روحیه سختکوشی و مسئولیت‌پذیری در بافت فرش نیز تأثیرگذار بوده و فرش‌بافی در میان خانواده‌های سنگسری به‌صورت یک مهارت موروثی ادامه یافته است. همین تجربه و تداوم نسل‌به‌نسل باعث شده فرش سنگسری به‌عنوان یکی از فرش‌های محکم و باکیفیت منطقه شناخته شود.

این تولیدکننده فرش دستباف با اشاره به شناخته‌شدن فرش سنگسری در نقاط مختلف استان سمنان گفت: این فرش در شهرها و مناطق مختلف استان از جمله سمنان، دامغان، گرمسار و دیگر مناطق شناخته شده است، اما نوع بافت و کیفیت کار موجب شده فرش سنگسری جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.

مرادعلیان همچنین نوع گره را از عوامل مؤثر بر کیفیت فرش دانست و افزود: گره مورد استفاده باید متناسب با نوع کار و ساختار فرش انتخاب شود و استفاده از گره مناسب و بافت دقیق، تأثیر زیادی بر استحکام و دوام نهایی فرش دارد.

وی با بیان اینکه قالیبافی نیازمند صبر، آرامش و دقت فراوان است، گفت: سختی کار قالیبافی باعث می‌شود بافنده با حوصله و دقت بیشتری کار کند و همین صبر و دقت یکی از عوامل کیفیت و ماندگاری فرش سنگسری است.

مرادعلیان ابراز امیدواری کرد با تداوم معرفی هنر و فرهنگ سنگسری، زمینه برای توجه بیشتر به این میراث فرهنگی و هنر دست بافندگان منطقه فراهم شود.

انتهای خبر/