وقتی «طنز» جای محتوا را می‌گیرد/تئاتر برای خنداندن یا جذب مخاطب به هر قیمت؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری نیزوا؛در چنین آثاری، گاهی متن و داستان در حاشیه قرار می‌گیرد و بخش قابل توجهی از اجرا به آهنگ‌های پرتحرک، آواز، رقص و موقعیت‌هایی اختصاص پیدا می‌کند که بیش از آنکه در خدمت روایت باشند، با هدف ایجاد هیجان لحظه‌ای و افزایش استقبال مخاطب طراحی شده‌اند.

طنز؛ مرز باریکی میان خلاقیت و ابتذال

طنز می‌تواند یکی از قدرتمندترین ابزارهای هنری برای نقد آسیب‌های اجتماعی باشد؛ اما طنز الزاماً به معنای استفاده از ادبیات جنسی، شوخی‌های زن و مرد یا رفتارهایی نیست که صرفاً برای خنداندن تماشاگر روی صحنه قرار بگیرند.

پرسش اصلی اینجاست: آیا هر شوخی که باعث خنده مخاطب شود، الزاماً طنز فاخر محسوب می‌شود؟

هنر طنز زمانی ارزشمند است که پس از خنده، چیزی برای فکر کردن باقی بگذارد؛ نه اینکه تمام ظرفیت آن به چند شوخی جنسی، کنایه‌های زن و مرد یا موقعیت‌های سطحی محدود شود.

موسیقی و رقص؛ ابزار روایت یا جایگزین متن؟

استفاده از موسیقی در تئاتر، فی‌نفسه نه تنها ایرادی ندارد، بلکه می‌تواند به تقویت فضای نمایش کمک کند. مسئله از جایی آغاز می‌شود که موسیقی‌های تند، آواز و حرکات نمایشی آن‌قدر پررنگ می‌شوند که عملاً جای متن، شخصیت‌پردازی و روایت را می‌گیرند.

وقتی مخاطب پس از خروج از سالن، بیشتر ملودی‌ها و حرکات صحنه را به یاد داشته باشد تا داستان، پیام و شخصیت‌های نمایش، باید پرسید آیا با یک اثر نمایشی روبه‌رو هستیم یا اجرایی که از قالب تئاتر برای ارائه یک برنامه سرگرم‌کننده استفاده کرده است؟

جذب مخاطب به هر قیمت؟

امروز پربازدید شدن و استقبال مخاطب، برای بسیاری از تولیدکنندگان یک شاخص مهم محسوب می‌شود؛ اما میزان فروش بلیت یا تعداد تماشاگر به‌تنهایی معیار کیفیت هنری نیست.

اگر برای جذب مخاطب، متن فاخر کنار گذاشته شود و جای آن را شوخی‌های جنسی، رقص، آواز و موسیقی‌های پرهیجان بگیرد، در نهایت ممکن است مخاطب جذب شود، اما این پرسش همچنان باقی است که سهم هنر، فرهنگ و اندیشه در چنین اثری چقدر بوده است؟

تئاتر قرار نیست صرفاً تماشاگر را برای چند ساعت سرگرم کند؛ می‌تواند سرگرم‌کننده باشد، اما در عین حال باید روایت، شخصیت، پیام و ارزش هنری نیز داشته باشد.

انتظار از مدیران فرهنگی

نقد این نوع اجراها به معنای مخالفت با موسیقی، طنز یا نمایش‌های شاد نیست. جامعه به آثار شاد و سرگرم‌کننده نیز نیاز دارد؛ اما انتظار می‌رود در کنار توجه به استقبال عمومی، محتوا، کیفیت متن، شأن مخاطب و هویت فرهنگی و هنری اثر نیز مورد توجه قرار گیرد.

مسئولان فرهنگی و متولیان تئاتر باید میان «جذب مخاطب» و «جذب مخاطب به هر شیوه‌ای» تفاوت قائل شوند.

تئاتر اگر قرار است هنر باشد، نباید برای پربازدید شدن، محتوا را قربانی هیجان کند؛ خنده‌ای که پشتوانه متن و اندیشه نداشته باشد، شاید سالن را پر کند، اما لزوماً هنر ماندگار تولید نمی‌کند.