مشارکت مردم، کلید صیانت از منابع طبیعی سمنان

به گزارش پایگاه خبری نیزوا، حفاظت از منابع طبیعی تنها به اقدامات اجرایی و نظارتی محدود نمی‌شود و آگاهی و مشارکت بهره‌برداران نیز نقش مهمی در صیانت از این سرمایه‌های ملی دارد. آموزش به‌عنوان یکی از ابزارهای مؤثر در این مسیر، می‌تواند با اصلاح شیوه‌های بهره‌برداری، زمینه حفظ پوشش گیاهی، مدیریت اصولی مراتع و تقویت مشارکت جوامع محلی را فراهم کند.

در همین راستا، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان از تحقق ۱۰۲ درصدی برنامه آموزشی شش‌ماهه مجریان و بهره‌برداران خبر داده است؛ عملکردی که نشان‌دهنده توجه به توسعه آموزش و توانمندسازی فعالان این حوزه است.

تفضلی، رئیس اداره آموزش، ترویج و مشارکت‌های مردمی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان، با اشاره به عملکرد آموزشی این مجموعه اظهار کرد: برای دوره شش‌ماهه، برگزاری سه‌هزار و ۱۵۰ دوره آموزشی پیش‌بینی شده بود که با ثبت عملکرد سه‌هزار و ۲۱۰ دوره، میزان تحقق برنامه به حدود ۱۰۲ درصد رسید.

وی با تأکید بر اهمیت آموزش در مدیریت پایدار منابع طبیعی افزود: آموزش مجریان و بهره‌برداران از ارکان مهم حفاظت و احیای منابع طبیعی است و در ارتقای دانش تخصصی، اصلاح الگوهای بهره‌برداری و توسعه مشارکت‌های مردمی نقش مؤثری دارد.

رئیس اداره آموزش، ترویج و مشارکت‌های مردمی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان همچنین بر ضرورت استمرار برنامه‌های آموزشی، ارتقای کیفیت دوره‌ها و تقویت هماهنگی میان کارشناسان و رابطین تأکید کرد و توانمندسازی بهره‌برداران را زمینه‌ساز صیانت از سرمایه‌های ملی دانست.

آموزش؛ سرمایه‌گذاری برای آینده مراتع

در کنار توسعه کمی برنامه‌های آموزشی، توجه به کیفیت و میزان تأثیرگذاری این دوره‌ها نیز اهمیت دارد. آموزش زمانی می‌تواند به حفاظت پایدار از منابع طبیعی منجر شود که آموخته‌های آن در شیوه بهره‌برداری و مدیریت عرصه‌های طبیعی نمود پیدا کند.

مهدی قدم، کارشناس مرتع، در گفت‌وگو با خبرنگار مرآت با تأکید بر اهمیت ارتباط آموزش با نیازهای واقعی بهره‌برداران اظهار کرد: افزایش تعداد دوره‌های آموزشی به‌تنهایی به معنای افزایش آگاهی یا اصلاح رفتار بهره‌برداران نیست و مسئله اصلی، میزان ارتباط آموزش‌ها با شرایط محیطی و نیازهای واقعی مرتعداران است.

وی افزود: آموزش زمانی اثربخش خواهد بود که بهره‌بردار بتواند آموخته‌های خود را در مدیریت دام، زمان ورود و خروج دام از مرتع، رعایت ظرفیت چرا و حفاظت از پوشش گیاهی به کار بگیرد.

این کارشناس مرتع با اشاره به اهمیت ارزیابی نتایج برنامه‌های آموزشی بیان کرد: میزان رعایت ظرفیت مجاز چرا، کاهش ورود زودهنگام دام به مراتع، رعایت دوره استراحت و قرق و جلوگیری از چرای مفرط از جمله شاخص‌هایی است که می‌توان برای سنجش اثربخشی آموزش‌ها مورد توجه قرار داد.

قدم ادامه داد: وضعیت پوشش گیاهی، میزان زادآوری گونه‌های مرتعی، تراکم گیاهان مطلوب و روند تغییرات خاک نیز می‌تواند در ارزیابی نتایج آموزش بررسی شود. البته این ارزیابی باید در یک بازه زمانی مشخص و با مقایسه وضعیت قبل و بعد از آموزش انجام شود و عواملی مانند بارندگی و خشکسالی نیز در آن مورد توجه قرار گیرد.

آموزش متناسب با شرایط هر منطقه

استان سمنان به دلیل گستردگی عرصه‌های طبیعی و تنوع شرایط اقلیمی، نیازمند برنامه‌های آموزشی متناسب با ویژگی‌های هر منطقه است؛ موضوعی که می‌تواند اثربخشی آموزش‌ها را افزایش دهد و زمینه استفاده بهتر از ظرفیت بهره‌برداران را فراهم کند.

قدم با تأکید بر ضرورت کاربردی و مستمر بودن آموزش‌ها گفت: نمی‌توان برای تمام مراتع استان سمنان با شرایط اقلیمی و پوشش گیاهی متفاوت، یک نسخه آموزشی واحد در نظر گرفت؛ زیرا نیازهای مرتعداران در مناطق خشک و نیمه‌خشک با مناطق مرتفع و سردسیر تفاوت دارد.

وی آموزش در محیط واقعی مرتع و با مشارکت مستقیم بهره‌برداران را یکی از روش‌های مؤثر در انتقال دانش دانست و افزود: آشنایی عملی با ظرفیت چرای مرتع، زمان مناسب ورود و خروج دام، شناسایی گونه‌های گیاهی ارزشمند و پیامدهای چرای زودهنگام می‌تواند تأثیر بیشتری نسبت به آموزش‌های صرفاً نظری داشته باشد.

این کارشناس مرتع همچنین استفاده از تجربه مرتعداران موفق و مشارکت دادن آن‌ها در انتقال دانش به سایر بهره‌برداران را مهم دانست و بر ضرورت پیگیری وضعیت اجرای توصیه‌های آموزشی پس از پایان دوره‌ها تأکید کرد.