مسئولان فرهنگی! جوان را در مسجد تنها نگذارید

به گزارش پایگاه خبری نیزوا؛مسجد تنها یک ساختمان یا محل برگزاری مراسم مذهبی نیست؛ مسجد می‌تواند یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های تربیتی، اجتماعی و فرهنگی برای نسل جوان باشد. با این حال، این پرسش جدی همچنان مطرح است که برنامه عملی و قابل‌اندازه‌گیری دستگاه‌های فرهنگی برای حضور، نقش‌آفرینی و ماندگاری جوانان در مساجد چیست؟

امروز جوان با دنیایی متفاوت از نسل‌های گذشته روبه‌روست؛ فضای مجازی، شبکه‌های اجتماعی، حجم گسترده محتوای فرهنگی و سبک‌های متنوع ارتباطی، بخش مهمی از وقت و ذهن نسل جدید را به خود اختصاص داده است. در چنین شرایطی، نمی‌توان انتظار داشت مسجد صرفاً با تکرار شیوه‌های گذشته بتواند ارتباط خود را با نسل جوان حفظ کند.

مسئله البته پیدا کردن مقصر نیست؛ مسئله شناخت یک واقعیت و پیدا کردن راه‌حل است.

جوانی که باید در مسجد «نقش» داشته باشد

یکی از موضوعات قابل تأمل، فاصله احتمالی میان برخی شیوه‌های سنتی اداره مساجد و نیازهای امروز جوانان است.

این مسئله را نباید به سن افراد یا شخصیت اعضای هیأت امنا نسبت داد. بسیاری از افراد باتجربه سال‌ها برای حفظ و اداره مساجد زحمت کشیده‌اند و این سرمایه اجتماعی قابل احترام است.

اما در کنار تجربه، یک سؤال مهم وجود دارد:

جوانان امروز چه میزان در تصمیم‌گیری، طراحی برنامه و اجرای فعالیت‌های مسجد نقش دارند؟

اگر جوان صرفاً مخاطب برنامه باشد، اما در طراحی و اجرای آن سهمی نداشته باشد، طبیعی است که احساس کند مسجد متعلق به او نیست.

راه‌حل نیز کنار گذاشتن نسل‌های باتجربه نیست؛ بلکه ایجاد یک همکاری واقعی میان تجربه بزرگ‌ترها و انرژی، ایده و توان اجرایی جوانان است.

مسجد؛ فقط ساختمان نیست

ساخت، تعمیر و نگهداری مسجد و حسینیه ضروری است و نمی‌توان اهمیت آن را نادیده گرفت. اما در کنار هزینه برای ساختمان باید پرسید:

برای ساختن انسان و تربیت نسل آینده چه میزان برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری انجام شده است؟

اگر بخش عمده توان و منابع صرف امور عمرانی شود و برنامه‌های تربیتی و جوان‌محور در حاشیه قرار گیرد، در بلندمدت ممکن است با یک فضای مذهبی مناسب اما با مخاطبان جوان کمتر مواجه شویم.

حسینیه نیز می‌تواند فراتر از محل برگزاری مراسم و پذیرایی باشد؛ می‌تواند به محلی برای آموزش، گفت‌وگو، مهارت‌آموزی، فعالیت اجتماعی و پرورش استعدادهای جوان تبدیل شود.

شورای فرهنگ عمومی؛ جلسه یا میدان عمل؟

اینجاست که نقش شورای فرهنگ عمومی شهرستان اهمیت پیدا می‌کند.

برگزاری جلسه، بررسی مسائل فرهنگی و ارائه دیدگاه، بخشی از وظایف هر ساختار سیاست‌گذار است؛ اما مردم و فعالان فرهنگی در نهایت خروجی می‌خواهند.

این پرسش‌ها باید به‌صورت شفاف پاسخ داده شود:

– برای افزایش حضور جوانان در مساجد چه برنامه‌ای تصویب شده است؟
– چه تعداد مسجد در این برنامه‌ها مشارکت دارند؟
– چه میزان اعتبار یا امکانات برای اجرای آن پیش‌بینی شده است؟
– چه نهادی مسئول پیگیری و ارزیابی برنامه‌هاست؟
– نتیجه اجرای برنامه‌ها چگونه سنجیده می‌شود؟
– چه تعداد کانون یا مجموعه فرهنگی فعال هستند و چه تعداد با مشکل یا تعطیلی مواجه شده‌اند و علت آن چیست؟

این پرسش‌ها اتهام نیست؛ مطالبه برای شفافیت و ارزیابی عملکرد است.

مسئول فرهنگی باید از جلسه به میدان بیاید

اگر قرار است درباره تربیت دینی و فرهنگی نوجوانان و جوانان تصمیم گرفته شود، شاید وقت آن رسیده باشد که بخشی از این تصمیم‌گیری‌ها از پشت میز به داخل مسجد منتقل شود.

مسئولان فرهنگی باید پای صحبت امام جماعت، هیأت امنا، مربیان، فعالان فرهنگی و مهم‌تر از همه خود جوانان بنشینند.

گاهی ممکن است یک جوان مشکلش را نه در یک گزارش اداری، بلکه در یک گفت‌وگوی ساده در حیاط مسجد بیان کند.

مسئول فرهنگی اگر می‌خواهد بداند چرا یک نوجوان مسجد را انتخاب نمی‌کند، باید از خود نوجوان بپرسد.

مسئله امروز، مقصرسازی نیست

نقد عملکرد فرهنگی زمانی اثرگذار است که از شخص‌محوری فاصله بگیرد و به اصلاح ساختار منجر شود.

بنابراین مسئله این نیست که فلان هیأت امنا یا فلان مسئول مقصر است؛ مسئله این است که آیا سازوکار موجود توانسته میان مسجد و نسل جدید ارتباطی پایدار ایجاد کند یا نه؟

اگر پاسخ مثبت است، باید الگوها معرفی و تقویت شوند.

اگر پاسخ منفی است، باید بدون تعارف علت‌ها بررسی و برای آن راه‌حل عملی پیدا شود.

جوان امروز بیش از آنکه به سخنرانی درباره اهمیت مسجد نیاز داشته باشد، به مسجدی نیاز دارد که او را ببیند، صدایش را بشنود و به او مسئولیت بدهد.

مسجد برای همه نسل‌هاست؛ اما اگر قرار است برای نسل‌های آینده نیز زنده و اثرگذار بماند، باید برای حضور نسل آینده برنامه داشته باشد.

و شاید مهم‌ترین مطالبه همین باشد:

جلسات فرهنگی را به میدان بیاورید؛ به مساجد سر بزنید، با جوانان حرف بزنید، ظرفیت‌های موجود را شناسایی کنید و نتیجه کار را به مردم نشان دهید.

چرا که مسجد با صورتجلسه زنده نمی‌ماند؛ با انسان، برنامه و حضور نسل جدید زنده می‌ماند.