غار دربند مهدیشهر؛ میراث طبیعی ۱۴۰ میلیون‌ساله در دل البرز

به گزارش پایگاه خبری نیزوا، غار آهکی دربند در کمرکش کوه لهرد و در ارتفاعات منطقه دربند مهدیشهر واقع شده و از جاذبه‌های طبیعی و گردشگری شاخص شهرستان مهدیشهر در استان سمنان به شمار می‌رود.

این غار در ارتفاع حدود ۲ هزار متری از سطح دریا قرار گرفته و طول آن حدود ۱۱۴ متر است. دهانه غار حدود ۳۰۰ متر از پای کوه ارتفاع دارد و عریض‌ترین بخش آن به حدود ۳۶ متر می‌رسد. همچنین بلندترین نقطه سقف غار حدود ۳۰ متر ارتفاع دارد.

یکی از ویژگی‌های شاخص غار دربند، وجود استلاگمیتی با ارتفاع حدود ۱۴ متر است که از جمله نمونه‌های قابل توجه در غارهای ایران به شمار می‌رود.

دهانه غار دربند رو به شرق قرار دارد و دره سرسبز و وسیع دربند در پایین آن گسترده شده است. پس از ورود به غار، دالانی به طول حدود ۲۴ متر و عرض سه متر قرار دارد که به تالار اصلی غار منتهی می‌شود.

بر اساس مطالعات زمین‌شناسی، شکل‌گیری غار دربند نتیجه فعالیت‌های زمین‌ساختی و همچنین فرایند انحلال سنگ‌های آهکی بر اثر نفوذ آب در طول میلیون‌ها سال بوده است. کارشناسان قدمت زمین‌شناسی این غار را حدود ۱۴۰ میلیون سال تخمین زده‌اند.

غاری با سابقه تاریخی

غار دربند علاوه بر ارزش‌های طبیعی و زمین‌شناسی، از نظر تاریخی نیز اهمیت دارد. این غار در گذشته محل حضور و سکونت انسان بوده و در جریان کاوش‌ها و بازدیدهای انجام‌شده، آثاری تاریخی از آن به دست آمده است.

نخستین گزارش‌های شناخته‌شده از ورود گروه‌های کوهنورد به غار به سال ۱۳۲۷ بازمی‌گردد. در همان سال، محمود دانشور جهانگرد ایرانی نیز موفق شد به بخش‌های انتهایی غار دسترسی پیدا کند. انتشار گزارش این سفرها در مجله «نیرو و راستی» موجب شد غار دربند به یکی از مقاصد مورد توجه کوهنوردان تبدیل شود.

در سال ۱۳۳۵ نیز تعدادی از کوهنوردان هنگام بازدید از غار، اشیا و زیورآلات قدیمی پیدا کردند. انتشار خبر این کشفیات، توجه بیشتری را به جنبه تاریخی غار جلب کرد و پس از آن افراد مختلف برای یافتن آثار تاریخی وارد غار شدند.

در سال ۱۳۹۰ نیز باستان‌شناسان موفق به کشف تعدادی سکه تاریخی در غار دربند شدند. بر اساس کاوش‌های انجام‌شده، قدیمی‌ترین آثار به‌دست‌آمده از این غار به سده پنجم هجری قمری نسبت داده شده و شماری از سکه‌های طلایی کشف‌شده نیز دارای خط کوفی و مربوط به دوره سلجوقی معرفی شده‌اند.

توسعه زیرساخت‌های گردشگری

با هدف فراهم کردن امکان بازدید عمومی، شهرداری مهدیشهر در سال ۱۳۸۱ اقدام به اجرای عملیات عمرانی در ورودی غار کرد. در این طرح، ورودی غار که در گذشته به‌صورت طبیعی باریک بود، تعریض شد و امکاناتی همچون سوئیت‌های اقامتی، آلاچیق و فضاهای استراحتگاهی در دامنه کوه لهرد ایجاد شد. همچنین برای تسهیل بازدید گردشگران، عملیات روشنایی داخل غار نیز انجام گرفت.

در فروردین سال ۱۳۹۱ نیز عملیات پله‌چینی و نرده‌گذاری مسیر دسترسی به غار به پایان رسید تا مسیر رفت‌وآمد از پای کوه تا دهانه غار برای بازدیدکنندگان مناسب‌تر شود.

غار دربند امروز در منطقه ملی گردشگری دربند مهدیشهر، در کنار ظرفیت‌های طبیعی و چشم‌اندازهای کوهستانی این منطقه، یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری شهرستان محسوب می‌شود؛ ظرفیتی که هم از منظر زمین‌شناسی و طبیعت‌گردی و هم به دلیل آثار تاریخی کشف‌شده، اهمیت ویژه‌ای دارد.