قسمت سوم:
شهریور؛ فصل طلایی جفتگیری دام در تقویم سنگسری/ «جشن نرون» آغاز سال کاری جدید چوپانان
به گزارش پایگاه خبری نیزوا، در ادامه بررسی آیین «ششای اول یا جشن نرون» در قانون مالداری سنگسری، شهریورماه در فرهنگ دامداری ایل سنگسری بهعنوان بهترین زمان برای جفتگیری گوسفندان و بزها شناخته میشود؛ زمانی که انتخاب آن نتیجه تجربه طولانی دامداران برای هماهنگی فصل زایش، وضعیت مراتع و تولید محصولات دامی عنوان شده است.
در باور عامیانه سنگسریها، حتی نخستین قوچی که در روز جشن جفتگیری میکند، نشانهای برای پیشبینی وضعیت سال آینده محسوب میشود؛ بهگونهای که جفتگیری نخست توسط قوچ قهوهای «شیوا» به فال نیک و نشانه سالی پربارش تعبیر میشود، در حالی که جفتگیری قوچ سیاه «سُ» نشانه خشکسالی دانسته شده است.
چرا جشن نرون در شهریور برگزار میشود؟
بر اساس این روایت، زمان جفتگیری دامها ارتباط مستقیمی با زمان تولد برهها، شرایط آبوهوایی، وضعیت مراتع و میزان تولید شیر و لبنیات دارد. جفتگیری در بهار یا اوایل تابستان میتواند موجب تولد برهها در زمان نامناسب و مواجهه آنها با شرایط سخت مراتع شود، در حالی که جفتگیری در اواخر تابستان، تولد برهها را به روزهای پایانی زمستان نزدیک میکند؛ زمانی که با آغاز رویش سبزهها، شرایط تغذیه دامها نیز مساعدتر میشود.
در مقابل، جفتگیری پاییزی به دلیل حرکت گله و خستگی دامها میتواند باعث کاهش میل به جفتگیری و پراکندگی زمان زایش شود. جفتگیری زمستانی نیز به دلیل کاهش مواد غذایی و شرایط نامناسب تغذیهای دامها، زمان مطلوبی برای این کار عنوان نشده است.
تقویم دامداری سنگسری؛ حاصل تجربه نسلها
در این روایت آمده است که عشایر ایل سنگسری پس از آزمون و خطاهای فراوان طی هزاران سال، شهریورماه را مناسبترین زمان برای جفتگیری دامها انتخاب کردهاند تا زمان تولد برهها با شرایط مناسب آبوهوایی و رویش مراتع هماهنگ باشد.
از سوی دیگر، «جشن نرون» تنها یک آیین مرتبط با دامداری نیست، بلکه در ساختار سنتی روابط میان دامداران و چوپانان نیز جایگاه ویژهای داشته است. با فرارسیدن نرون، قرارداد یکساله چوپان و صاحب گله پایان مییافت و طرفین میتوانستند درباره ادامه همکاری یا آغاز قراردادی جدید تصمیم بگیرند.
بر این اساس، شب جشن نرون زمان تسویهحساب چوپانان با دامداران و روز جشن نرون زمان انعقاد قراردادهای جدید یا تمدید قراردادهای پیشین به شمار میآمد.
چوپانان سنگسری نیز در روزهای پایانی قرارداد، با خواندن اشعاری، پایان دوره خدمت یکساله خود را به صاحب گله یادآوری میکردند؛ روایتی که نشان میدهد «نرون» علاوه بر نقش دامداری و تقویمی، بخشی از نظام سنتی اقتصادی و اجتماعی ایل سنگسری نیز بوده است.
این روایت برگرفته از کتاب «تقویم سنگسری؛ یادگار از ایران باستان» نوشته یدالله حاجیعلیان، صفحات ۲۴۲ و ۲۴۳ است.
برچسب ها :تقویم سنگسری ، جفت گیری ، ششای سنگسری ، عروسی گوسفندان ، مهدی شهر ، نیزوا
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰