پشت پرده کمترین تورم خوراکی سمنان چیست؟

به گزارش پایگاه خبری نیزوا، سمنان در مردادماه امسال پایین‌ترین تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها را در میان استان‌های کشور ثبت کرد؛ عددی که در نگاه نخست می‌تواند نشانه‌ای مثبت برای وضعیت معیشتی مردم باشد، اما یک پرسش مهم را پیش می‌کشد: آیا سفره سمنانی‌ها واقعاً ارزان‌تر شده یا فقط سرعت افزایش قیمت‌ها کاهش یافته است؟

بر اساس تازه‌ترین آمار مرکز آمار ایران، تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در سمنان در مردادماه ۱.۶ درصد بوده و این استان پایین‌ترین نرخ کشور را در این بخش به خود اختصاص داده است.

با این حال، «تورم کمتر» با «کاهش قیمت» تفاوت دارد؛ موضوعی که برای فهم درست این رتبه آماری اهمیت زیادی دارد.

کاهش سرعت گرانی، نه ارزان شدن کالاها

علی رضائیان، کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگو با مرآت درباره معنای این آمار اظهار کرد: تورم ماهانه فقط سرعت تغییر قیمت‌ها نسبت به ماه قبل را اندازه‌گیری می‌کند؛ بنابراین وقتی می‌گوییم سمنان پایین‌ترین تورم ماهانه خوراکی را داشته، یعنی قیمت سبد خوراکی در این استان در مرداد نسبت به تیرماه، کمتر از سایر استان‌ها افزایش پیدا کرده است، نه اینکه قیمت‌ها کاهش یافته یا مواد غذایی ارزان شده باشد.

وی افزود: حتی در شرایطی که تورم ماهانه پایین باشد، قیمت‌ها می‌توانند همچنان در سطح بسیار بالایی قرار داشته باشند؛ بنابراین ممکن است خانوار همچنان از قیمت بالای مرغ، گوشت یا لبنیات گلایه داشته باشد، در حالی که آمار تورم نشان می‌دهد سرعت افزایش قیمت در یک ماه کمتر شده است.

چرا سمنان به این رتبه رسید؟

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه نباید رتبه سمنان را نتیجه یک عامل واحد دانست، گفت: وضعیت عرضه کالا، دسترسی استان به شبکه حمل‌ونقل، فاصله مناسب با مراکز عمده تأمین کالا و تولید برخی محصولات کشاورزی و دامی در داخل استان می‌تواند در این وضعیت مؤثر باشد.

رضائیان ادامه داد: سمنان به دلیل قرار گرفتن در مسیر تهران ـ مشهد از نظر دسترسی به بازارهای بزرگ و شبکه توزیع موقعیت خاصی دارد. اگر عرضه کالا در بازار استان منظم باشد و اختلال جدی در زنجیره تأمین ایجاد نشود، طبیعتاً امکان جهش ناگهانی قیمت‌ها نیز کمتر می‌شود.

وی تأکید کرد: برای نسبت دادن این رتبه به یک سیاست مشخص، باید جزئیات گروه‌های کالایی و داده‌های قیمت هر قلم بررسی شود و صرفاً از روی رتبه استان نمی‌توان گفت تولید کشاورزی به‌تنهایی عامل اصلی بوده است.

تولید داخل استان؛ یک حلقه از زنجیره قیمت

رضائیان درباره نقش تولیدات کشاورزی و دامی استان در کنترل قیمت‌ها نیز اظهار کرد: تولید داخل استان زمانی می‌تواند به کنترل قیمت کمک کند که محصول واقعاً در بازار محلی عرضه شود و هزینه واسطه‌گری، حمل‌ونقل و نگهداری آن بالا نباشد.

وی افزود: اگر تولید یک محصول در استان افزایش پیدا کند اما همان محصول به استان‌های دیگر ارسال شود، الزاماً اثر مستقیمی بر قیمت مصرف‌کننده سمنانی نخواهد داشت.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: برای تداوم این وضعیت باید کل زنجیره از تولید تا مصرف مورد توجه قرار گیرد؛ یعنی تولید، ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل، توزیع و در نهایت عرضه مستقیم به مصرف‌کننده.

به گفته وی، هرچه این زنجیره کوتاه‌تر و شفاف‌تر باشد، فاصله قیمت تولیدکننده تا مصرف‌کننده نیز کمتر خواهد شد.

چرا مردم هنوز گرانی را احساس می‌کنند؟

یکی از مهم‌ترین نکات در تحلیل این آمار، تفاوت میان «سطح قیمت» و «سرعت تغییر قیمت» است.

رضائیان در توضیح این موضوع گفت: فرض کنیم قیمت یک کالا در چند ماه از ۱۰۰ هزار تومان به ۲۰۰ هزار تومان رسیده باشد. اگر در ماه بعد فقط از ۲۰۰ به ۲۰۴ هزار تومان برسد، تورم ماهانه پایین است؛ اما مصرف‌کننده همچنان کالایی را خریداری می‌کند که قیمت آن نسبت به گذشته دو برابر شده است.

وی افزود: این موضوع درباره خوراکی‌ها اهمیت بیشتری دارد، زیرا خانوار به شکل روزانه با قیمت اقلامی مانند نان، برنج، گوشت، مرغ، لبنیات و روغن مواجه است.

از سوی دیگر، طبق گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در مردادماه در سطح حدود ۱۲۷.۵ درصد قرار داشته است؛ بنابراین کاهش سرعت افزایش قیمت در یک ماه، به‌تنهایی نمی‌تواند فشار ناشی از گرانی‌های انباشته‌شده را از دوش خانوار بردارد.

رتبه نخست؛ آغاز یک مسیر نه پایان آن

ثبت پایین‌ترین تورم ماهانه خوراکی کشور را می‌توان یک علامت مثبت برای اقتصاد استان دانست، اما ارزش واقعی این آمار زمانی مشخص می‌شود که این روند در ماه‌های آینده نیز ادامه پیدا کند.

رضائیان معتقد است مسئولان استان نباید صرفاً بر «رتبه نخست کنترل تورم خوراکی» تمرکز کنند، بلکه باید علت‌های ایجاد این وضعیت را شناسایی و تثبیت کنند.

وی تقویت عرضه مستقیم تولیدکنندگان به مصرف‌کنندگان، کاهش واسطه‌های غیرضروری، حمایت از کشاورزان و دامداران برای جلوگیری از افزایش هزینه تولید، تقویت ظرفیت‌های ذخیره‌سازی و سردخانه‌ای و رصد قیمت از مزرعه تا سفره را از مهم‌ترین اقدامات در این زمینه عنوان کرد.

این کارشناس اقتصادی همچنین بر توجه به کالاهای پرمصرف خانوارهای کم‌درآمد تأکید کرد و گفت میانگین تورم استان لزوماً فشار واقعی هزینه‌ای بر همه خانوارها را نشان نمی‌دهد.