فرسایش خاموش بنای تاریخی سمنان
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «نیزوا»، آثار تاریخی هر شهر، شناسنامه هویتی و پیونددهنده گذشته، حال و آینده آن هستند. بنایی مانند کاروانسرای شاهعباسی سمنان، صرفاً سازههایی کهن از آجر و ملات نیستند، بلکه روایتگر دورههایی از شکوفایی اقتصادی، مذهبی و اجتماعی این شهر در بستر تاریخ ایران است.
این آثار نقش مهمی در توسعه فرهنگی و گردشگری سمنان دارند و حفاظت از آنها نه یک انتخاب، بلکه مسئولیتی فرهنگی و بیننسلی است.
هرگونه سهلانگاری در نگهداری این بناها، بهمعنای چشمپوشی از بخشی از تاریخ و هویت شهری است که بازسازی آن، اگر نگوییم ناممکن، دستکم بسیار پرهزینه خواهد بود.
در چنین شرایطی، بارندگیهای اخیر در شهر سمنان نگرانیهایی جدی درباره وضعیت این بنای تاریخی شاخص، کاروانسرای شاهعباسی میدان سعدی ایجاد کرده است.
گزارشها و مشاهدات میدانی حاکی از نفوذ رطوبت و نمزدگی در بخشهایی از این بناست؛ مسئلهای که اگر بهموقع و بهصورت اصولی مدیریت نشود، میتواند به تخریب تدریجی سازه، آسیب به تزئینات و کاهش استحکام بنا منجر شود.
این رخداد بار دیگر نگاهها را به سمت نحوه مدیریت، میزان آمادگی پیش از فصل بارش و هماهنگی میان نهادهای مسئول در حوزه میراث فرهنگی معطوف کرده است.
در واکنش به این نگرانیها، معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان سمنان، اعلام کرده است که این بنا دارای متولی مشخص است و مسئولیت نگهداری آن نیز تعیین شده است.
به گفته سروش هاشمی، تاکنون گزارشی رسمی مبنی بر بروز آسیب جدی به معاونت میراث فرهنگی استان ارسال نشده، اما در صورت دریافت گزارش رسمی از سوی شهرستان، بررسی کارشناسی فوری انجام خواهد شد و در صورت نیاز، اعتبارات لازم برای مرمت اضطراری تخصیص داده میشود.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تصاویر و روایتهای میدانی، از وجود نمزدگی و مشکلات زیرساختی در بخشهایی از این بناها حکایت دارد.
در سوی دیگر، رئیس میراث فرهنگی شهرستان سمنان، نیز تأکید کرده است که پیش از آغاز فصل بارش، بازدیدهای دورهای از آثار تاریخی انجام شده و یگان حفاظت و کارشناسان فنی وضعیت بناها را بهطور مستمر رصد میکنند.
به گفته طاهردوست، در صورت مشاهده هرگونه آسیب، اقدامات لازم متناسب با شدت آن در دستور کار قرار میگیرد و درباره کاروانسرای شاهعباسی و مسجد سلطانی نیز گزارشهایی دریافت شده و بررسیهای تخصصی در حال انجام است.
با این حال، تناقض میان نبود گزارش رسمی در سطح استان و تأیید دریافت گزارشها در سطح شهرستان، پرسشهایی را در افکار عمومی و میان فعالان میراث فرهنگی ایجاد کرده است. این پرسشها از آنجا جدیتر میشود که کاروانسرایی با قدمت چندصدساله، بهگفته برخی کارشناسان، تنها با یک ناودان ناقص در برابر بارندگی محافظت میشود.
این موضوع این سؤال را بهوجود میآورد که چرا پیش از آغاز فصل بارش، اقدام مؤثری برای اصلاح سیستم دفع آبهای سطحی، ایمنسازی بام و پیشگیری از نفوذ رطوبت انجام نشده است و چرا گزارش وضعیت بناها بهگونهای تنظیم و ارسال نشده که امکان استفاده بهموقع از اعتبارات مرمت اضطراری فراهم شود.
در همین زمینه، یک مشاور مرمت بنا در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت» با اشاره به اینکه میراث فرهنگی فقط یک بنای قدیمی نیست، گفت: میراثفرهنگی هویت و حافظه تاریخی شهر است.
به گفته وی، بیتوجهی به نمزدگی یک کاروانسرا یا نفوذ رطوبت، در واقع بیتوجهی به گذشته و آینده شهر است.
این فعال میراثی با انتقاد از رویکرد حاکم افزود: با اقدامهای ساده، کمهزینه و کارشناسیشده پیش از فصل بارندگی، میتوان از بخش قابلتوجهی از این خسارتها جلوگیری کرد.
وی همچنین تأکید کرد که سمنان از نظر نیروی متخصص، دانشگاهی و انجمنهای مردمی فعال در حوزه میراث فرهنگی ظرفیت بالایی دارد، اما این ظرفیتها کمتر در فرآیند تصمیمسازی و برنامهریزی مورد استفاده قرار میگیرند.
در کنار آسیبهای ناشی از رطوبت، کاروانسرای شاهعباسی با معضل وندالیسم نیز مواجه است. دیوار بیرونی این بنای تاریخی ماههاست که با تبلیغات غیرمجاز و درج شماره تلفن مخدوش شده و علیرغم اطلاعرسانی، تاکنون اقدامی مؤثر برای پاکسازی و جلوگیری از تکرار این تخلفات صورت نگرفته است.
این موضوع، نشانهای از ضعف نظارت و کماهمیت تلقی شدن حرمت آثار تاریخی در فضای شهری است.
همزمان، اقدام اخیر شهرداری سمنان در ایجاد مسیر جدید برای اتصال خیابان قدس به کوچه پشتی کاروانسرا نیز به نگرانیها دامن زده است.
چنین تغییری با طرحهای بلندمدت محور فرهنگی منطقه و رویکرد پیادهمحور آن همخوانی ندارد و میتواند در آینده بر حریم و خوانش تاریخی کاروانسرا تأثیر منفی بگذارد.
این در حالی است که مشاور پروژه کاروانسرای شاهعباسی تاکنون واکنش روشنی نسبت به این تغییرات کالبدی نشان نداده است.
در مجموع، بارندگیهای اخیر بار دیگر نشان داد که نبود مدیریت منسجم، هماهنگی نهادی و نگاه پیشگیرانه میان دستگاههای مسئول، میتواند آثار تاریخی سمنان را در معرض آسیبهای جدی قرار دهد.
کاروانسرای شاهعباسی امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند برنامهریزی دقیق، اقدام بهموقع، استفاده از ظرفیتهای مردمی و نظارت مؤثر است تا بیتوجهی، تأخیر و تصمیمهای ناهماهنگ، بخشی از میراث ماندگار شهر را به بهایی جبرانناپذیر از میان نبرد.
منبع مرآت
انتهای خبر/
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0